Iranian Review for UN Studies

Iranian Review for UN Studies

مسئولیت مالکیت فکری و حمایت از کشور میزبان: خطرهای ادعاهای سرمایه‌گذاران خارجی دارنده حقوق مالکیت فکری در کشورهای درحال‌توسعه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترا دانشگاه تهران
2 استاد دانشکده حقوق وعلوم سیاسی دانشگاه تهران
10.22034/iruns.2026.586070.1227
چکیده
پژوهش حاضر به بررسی تعامل میان حقوق مالکیت فکری و حقوق سرمایه‌گذاری بین‌المللی از منظر کشورهای درحال‌توسعه می‌پردازد. مسئله اصلی این است که حقوق مالکیت فکری، هنگامی که در قالب «سرمایه‌گذاری خارجی» در معاهدات سرمایه‌گذاری مورد حمایت قرار می‌گیرند، می‌توانند مبنای طرح ادعا علیه دولت میزبان در سازوکار حل‌وفصل اختلافات سرمایه‌گذار–دولت قرار گیرند. این وضعیت به‌ویژه در حوزه‌هایی مانند سلامت عمومی، دسترسی به دارو، اعتبار حقوق اختراع، محدودیت‌های علائم تجاری و مجوزهای اجباری می‌تواند فضای تنظیم‌گری کشورهای درحال‌توسعه را تحت فشار قرار دهد. مقاله با تکیه بر رویکردهای کشورهای درحال‌توسعه نسبت به حقوق بین‌الملل و مفهوم «مسئولیت مالکیت فکری» استدلال می‌کند که حمایت از مالکیت فکری نباید به گونه‌ای تفسیر شود که تعادل میان حقوق خصوصی و منافع عمومی در نظام مالکیت فکری، به‌ویژه تعادل منعکس‌شده در موافقت‌نامه تریپس، تضعیف گردد. بر این اساس، پذیرش چارچوب مسئولیت مالکیت فکری، همراه با بازتعریف مفهوم سرمایه‌گذاری، حفاظت از تصمیمات مراجع داخلی و تصریح بر استثنائات و انعطاف‌پذیری‌های مالکیت فکری در معاهدات سرمایه‌گذاری، می‌تواند ابزاری برای صیانت از حاکمیت تنظیم‌گری کشور میزبان باشد.
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 19 مرداد 1405