Iranian Review for UN Studies

Iranian Review for UN Studies

شکستن چرخه مصونیت از مجازات: درخواست رسیدگی دیوان کیفری بین‌المللی به جنایات جنگی و نسل‌کشی در درگیری اسرائیل-حماس پس از ۷ اکتبر ۲۰۲۳

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
فرامرز یادگاریان 1
محمد رضوی 2
1 دستیار پژوهش، گروه حقوق بین‌الملل، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 دانشیار،‌ گروه حقوق بین‌الملل، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
10.22034/iruns.2025.498595.1164
چکیده
درگیری میان اسرائیل و حماس پس از 7 اکتبر 2023، آزمون بی‌نظیری برای سنجش اثربخشی حقوق کیفری بین‌المللی در مواجهه با جرایم شدید بین‌المللی است. این پژوهش با تحلیل منابع حقوقی دست‌اول، اسناد رسمی، تفاسیر معتبر و آرای قضایی جدید(به‌ویژه احکام بازداشتی که شعبه مقدماتی دیوان کیفری بین‌المللی در نوامبر 2023 علیه رهبران دو طرف صادر کرد) به بررسی این موضوع می‌پردازد. هدف این مطالعه آن است که با تحلیل گزارش‌های سازمان‌های بین‌المللی و بررسی فنی شواهد، نشان دهد اقدامات حماس و اسرائیل چگونه ارکان مادی و معنوی جرایم جنگی، جرایم علیه بشریت و احتمالاً نسل‌کشی را تحقق می‌بخشند. پژوهش حاضر فراتر از احکام اخیر دیوان درباره تحمیل قحطی و حملات عمدی به غیرنظامیان می‌رود و نقض‌های دیگری چون کاربرد سلاح‌های ممنوعه، نابودی میراث فرهنگی و رفتارهای سازمان‌یافته‌ای که می‌توانند نسل‌کشی تلقی شوند را بررسی می‌کند. یافته‌ها حاکی از ارتکاب جرایم بین‌المللی توسط هر دو طرف است؛ جرایمی که تحقیقات گسترده دیوان را می‌طلبد، هرچند پیگرد آنها با چالش‌های حقوقی، مدرکی و سیاسی روبروست. نتایج نشان می‌دهد حقوق کیفری بین‌المللی، حتی در مراحل آغازین خود، می‌تواند با پیگرد مؤثر نقض‌های حقوق بشردوستانه، نقشی تعدیل‌کننده در منازعات مسلحانه معاصر ایفا کند - گامی که با صدور احکام بازداشت رهبران دو طرف برداشته شده است.
کلیدواژه‌ها
اسرائیل
جرایات علیه بشریت
جنایات جنگی
حماس
نسل‌کشی