Iranian Review for UN Studies

Iranian Review for UN Studies

مسئولیت‌ کیفری سازمان‌های بین‌المللی از مصونیت تا شناسایی و چالش‌های فراروی آن

Articles in Press

Document Type : Original Article

Authors
حمید علیزاده 1
رضا نیکخواه 2
محمد حسن جوادی 2
سید حسام الدین اصفهانی 3
1 دانشگاه ارومیه
2 دانشیار گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
3 دانشیار، گروه حقوق، دانشگاه مونکتون کانادا، کانادا.
10.22034/iruns.2026.485825.1153
Abstract
سازمان‌های بین‌المللی با گسترش فعالیت‌های خود، قادر به نقض تعهدات بین‌المللی و ارتکاب جرم‌‌اند. با این‌حال، مسئولیت‌ کیفری سازمان‌های بین‌المللی اعم از دولتی یا غیر دولتی با وجود شناسایی مورد پذیرش قرار نگرفته است. زیرا، دیوان ‌کیفری بین‌المللی تنها مسئولیت ‌کیفری اشخاص حقیقی را پذیرفته است. از سوئی، محاکم ملی نیز فاقد صلاحیت لازم هستند. لذا، این نوشتار به نحو توصیفی – تحلیلی این سوال را مطرح می‌نمایید که چه مانعی در پذیرش مسئولیت کیفری سازمان‌های بین‌المللی در سطح حقوق بین‌الملل و حقوق داخلی وجود دارد؟ به نظر می‌رسد، حاکمیت قدرت‌های هژمونیک، ساختار غیر دموکراتیک حاکم بر نظام حقوق بین‌الملل، مخالفت‌ دولت‌ها با توجیه دلیل اصل عدم مداخله و چالش‌های حقوقی (مانند مصونیت)، سیاسی و کارکردی از موانع فرا روی هرگونه پذیرش مسئولیت کیفری است. به علاوه عنصر معنوی جرم و قابلیت انتساب آن به اشخاص حقوقی نیز محل نزاع است. از این رو، ضرورت قاعده‌مند‌سازی مسئولیت‌ کیفری سازمان‌های بین‌المللی به مانند طرح پیش نویس مسئولیت سازمان‌های بین‌المللی مصوب 2011 آشکار است. به علاوه ایجاد یک نهاد خاص یا بازنگری در اساسنامه رم برای رسیدگی به مسئولیت اشخاص حقوقی به خصوص سازمان‌های بین‌المللی اعم از دولتی یا غیر آن ضروری به نظر می‌رسید.
Keywords
سازمان های بینالمللی'
' مسئولیت‌کیفری'
' اشخاص حقوقی'
' مصونیت
Iranian Review for UN Studies

Articles in Press, Accepted Manuscript
Available Online from 02 May 2026