منازعه دوازده روزه میان ایران و اسرائیل و ورود مستقیم ایالاتمتحده به این درگیری، بار دیگر بنیانهای نظم حقوقی بینالمللی، بهویژه اصل منع توسل بهزور را به چالش کشید. یادداشت حاضر که با هدف ارائه چارچوبی جامع و تحلیلی مبتنی بر سخنرانیهای متخصصان حقوق و روابط بینالملل در نشست تخصصی انجمن ایرانی مطالعات سازمان ملل متحد پیرامون «جنگ دوازده روزه اسرائیل و ایران» در تاریخ 17 تیر 1404 در محل خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار شد، به بررسی ابعاد گوناگون این منازعه از منظر حقوق بینالملل میپردازد. در بخش اول، نگاهی تاریخی به روابط ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی و نقش آن در بستر منازعه اخیر ارائه میدهد. بخش دوم، به ماهیت «تهدید بهزور» در حقوق بینالملل، معیارهای اعتبار آن، دشواری انتساب شعارهای سیاسی به دولتها، و دکترین «بقاء دولت» در بستر ادعاهای متقابل ایران و اسرائیل اختصاص دارد. در بخش سوم، بدعتگذاری ایالاتمتحده در مفهومسازی و اعمال «دفاع مشروع پیشدستانه» و «پیشگیرانه» و تلاش برای تبدیل آن به رویهای عرفی تحلیل میشود. بخش چهارم، به چالشهای اساسی حقوق بینالملل بشردوستانه در این رویارویی، از جمله تشخیص آغاز مخاصمه مسلحانه، حمله به تأسیسات هستهای و هدف قرار دادن دانشمندان غیرنظامی میپردازد. در نهایت، بخش پنجم، مفهوم جاسوسی در زمان صلح و جنگ، وضعیت حقوقی جاسوسان، و نقد قوانین داخلی شتابزده ایران در این حوزه را بررسی میکند. این مقاله تأکید میکند که علیرغم یأس ناشی از نقض مکرر قواعد بنیادین، دفاع از حقوق بینالملل همچنان ابزاری ضروری و قدرتمند برای کشورهایی نظیر ایران است. این جلسه در میان جمعیت انبوهی از پژوهشگران با سخنرانی آغازین و خیر مقدم خانم دکتر مصفا رئیس انجمن ایرانی مطالعات سازمان ملل افتتاح و با پرسش و پاسخ میان حضار و سخنرانان خاتمه یافت.
