Iranian Review for UN Studies

Iranian Review for UN Studies

تأملی بر ماهیت حقوقی اسناد نرم در حقوق بین‌الملل؛ با تأکید بر گزارش کمیسیون حقوق بین الملل راجع‌به موافقتنامه های غیرالزام‌آور

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکترای حقوق بین‌الملل دانشکده‌ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. (نویسنده مسئول)
2 دکترای حقوق بین‌الملل دانشکده‌ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
چکیده
مقاله حاضر با تمرکز بر گزارش کمیسیون حقوق بین‌الملل در خصوص موافقتنامه‌های غیرالزامی به بررسی ماهیت حقوقی این اسناد در حقوق بین‌الملل می‌پردازد. در سال‌های اخیر، تمایل دولت‌ها به استفاده از اسناد غیرالزامی به‌جای معاهدات الزام‌آور افزایش یافته است؛ چراکه این اسناد انعطاف‌پذیرتر، قابل اصلاح، محرمانه و دارای اثر فوری‌اند و می‌توانند مسیر توسعه تدریجی هنجارهای بین‌المللی را هموار کنند. با این حال، پیچیدگی‌هایی در تشخیص جایگاه حقوقی این اسناد وجود دارد.کمیسیون حقوق بین‌الملل در سال ۲۰۲۲ بررسی این موضوع را در دستور کار خود قرار داد و در سال ۲۰۲۳ ماتیاس فورتئو را به عنوان گزارشگر ویژه تعیین کرد. در این مطالعه به روش توصیفی تحلیلی بررسی می‌شود که اساساً تمرکز نخستین گزارش کمیسیون بر تحلیل ترمینولوژی و نحوه معیارهای تمایز بین موافقتنامه‌های الزام‌آور و غیرالزام‌آور بوده است. گزارش همچنین به بررسی آثار حقوقی احتمالی این اسناد می‌پردازد. در واقع، گرچه این اسناد الزام‌آور نیستند، ممکن است واجد برخی آثار حقوقی مانند کمک به شکل‌گیری حقوق عرفی یا تأثیر بر تفسیر معاهدات باشند و شناخت دقیق ماهیت و آثار این اسناد برای جلوگیری از تبعات ناخواسته در روابط بین‌المللی ضروری است.
کلیدواژه‌ها