یکجانبه‌گرایی ایالات متحده امریکا در عرصه جهانی و دلایل توجیهی آن برای اتخاذ برخی سیاست‌های خارجه خود بطور ویژه از آغاز هزاره جدید، سبب شده است تا این ایده مطرح گردد که ایالات متحده از نظم چندجانبه مبتنی بر حقوق بین‌الملل عبور کرده است و خواستار شکل‌گیری جهانی تک‌قطبی با محوریت خود است و به همین دلیل اصطلاح «نظم بین‌المللی مبتنی بر قواعد» را جایگزین حقوق بین‌الملل کرده است. به نحوی‌که در اکثر سخنرانی‌های مقامات امریکایی و مکاتبات و اسناد صادره از مراجع دولتی آن چه در حوزه داخلی و چه خارجی، اصطلاح حقوق بین‌الملل شنیده و دیده نمی‌شود. البته اروپا نیز با اندکی تفاوت در نگرش و عملکرد، ایالات متحده را در این برنامه همراهی می‌کند که سبب شده است کشورهای چین و روسیه و متحدان آنها به این امر معترض شوند. در واقع دولت‌های مزبور این رفتار غرب را به نوعی عاملی برای افزایش هژمونی خود در سطوح مختلف سیاسی و اقتصادی و اعمال نظارت و استعمار نو بر سایر مناطق جهان می‌دانند. مقاله حاضر ضمن درک نگرانی‌های موجود، با مراجعه به منابع کتابخانه‌ای، اسناد صادره از سوی دولت‌های غربی و بررسی عملکرد آنها در حوزه بین‌المللی درصدد پاسخ به این پرسش است که آیا کاربرد اصطلاح نظم بین‌المللی مبتنی بر قواعد از سوی امریکا و متحدان آن، مترادفی ساده برای حقوق بین‌الملل است و یا جایگزین آنها برای حقوق بین‌الملل؟ با توجه به سوابق عملکرد ایالات متحده به نظر می‌رسد که قصد آنها، جا انداختن نظم بین‌المللی مبتنی بر قواعد مدّنظر خود بجای حقوق بین‌الملل است.